akmed@akmedcentrum.eu

ul. Mokotowska 6a, Warszawa

Nikotynizm

Tytoń  zaczęto uprawiać w Europie w drugiej połowie XVI wieku. Polska nazwa „tytoń” pochodzi od tureckiego słowa „tutum” oznaczającego dym. Głównym alkaloidem tytoniu jest nikotyna, która działa na organizm pobudzająco. Palenie tytoniu nie powoduje wprawdzie natychmiastowych i groźnych dla organizmu następstw,  jest  jednak  przyczyną  wielu poważnych chorób. Schorzenia spowodowane paleniem tytoniu pochłaniają każdego roku więcej ofiar niż łącznie AIDS, wypadki samochodowe i lotnicze oraz wszystkie konflikty zbrojne.

Według Światowej Organizacji Zdrowia (2017 r.) papierosy pali nałogowo blisko 1 miliard mieszkańców Ziemi. Każdego roku dochodzi do około 6 milionów przedwczesnych zgonów spowodowanych paleniem; co sześć sekund umiera na świecie jakiś palacz.

Przedstawione podczas dorocznego kongresu Europejskiej Ligi do Walki z Chorobami Reumatycznymi (Madryt 2017) wyniki badań wykazały, że u osób palących papierosy istnieje podwyższone ryzyko zachorowania na reumatoidalne zapalenie stawów (RZS), jeżeli w dzieciństwie były narażone na bierne palenie oraz, że palenie papierosów przyspiesza postęp innej ciężkiej choroby zapalnej stawów – określanej jako zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa (ZZSK).

Z badań przeprowadzonych przez naukowców z RTI International w Karolinie Północnej (USA) wynika, że wariant DNA, znajdujący się w genie DNMT3B i występujący powszechnie u osób pochodzenia europejskiego i afrykańskiego, zwiększa prawdopodobieństwo rozwoju uzależnienia od nikotyny oraz zachorowania na raka płuc.

Na wdychanie dymu tytoniowego narażone jest również otoczenie palacza (tzw. palenie bierne). Stwierdzono,  że  samo  przebywanie przez ok. 4-5 godzin w zadymionym pomieszczeniu jest  równoznaczne z wypaleniem kilku papierosów.  Spotykamy opinie mówiące, że wypalenie jednego papierosa skraca życie o 5 minut.

Warto wiedzieć, że zdaniem niektórych specjalistów za uzależnieniem od nikotyny mogą przemawiać m.in. następujące objawy :

  • palenie ponad 20 papierosów dziennie;
  • wypalenie pierwszego papierosa w ciągu 30 min. po obudzeniu się (nierzadko na czczo);
  • częste i głębokie zaciąganie się dymem tytoniowym;
  • palenie podczas choroby.

Osoby decydujące się na zaprzestanie palenia powinny wiedzieć, że po zaprzestaniu dochodzi do wielu korzystnych dla organizmu zmian i tak, po upływie:

  • 20 minut – ciśnienie, tętno i temperatura ciała powracają do normy;
  • 8 godzin – poziom tlenu we krwi wraca do normy, a tlenku węgla (czadu) zmniejsza się o połowę;
  • 1 dnia – płuca rozpoczynają usuwanie śluzu;
  • 2 dni – poprawia się zmysł smaku i zapachu;
  • 3 dni – poprawia się wydolność oddechowa;
  • 2-12 tygodni – poprawia się wydolność krążenia, a wydolność płuc poprawia się nawet o 30%;
  • 3-9 miesięcy – ustępuje kaszel, zadyszka i trudności z oddychaniem, rozpoczyna sie regeneracja rzęsek, które pomagają oczyścić oskrzela i chronią przed infekcjami;
  • 5 lat – ryzyko zawału serca obniża się do 50% w stosunku do ryzyka u osób palących;
  • 10 lat – ryzyko raka płuc obniża się do 50% w stosunku do ryzyka u osób palących, a ryzyko zawału serca ulega obniżeniu do poziomu osoby, która nigdy nie paliła.

W pierwszych dniach powstrzymywania się od palenia warto:

  • unikać osób palących i miejsc, w których dozwolone jest palenie;
  • pić duże ilości wody (niegazowanej) i soków owocowych;
  • unikać picia alkoholu, który utrudnia kontrolowanie zachowań i często towarzyszył paleniu;
  • starać się nie przebywać w miejscach, w które najczęściej wiązały się z paleniem;
  • starać się ograniczyć te czynności, które dotychczas wiązały się najczęściej z paleniem;
  • przebywać dużo na świeżym powietrzu, gimnastykować się i uprawiać sport;
  • poszukać osób, które już od lat nie palą i zapytać jak sobie radziły w początkowym okresie niepalenia i jak sobie radzą obecnie;
  • zamiast mocnej kawy, herbaty i alkoholu pić dużo wody mineralnej oraz soków owocowych;
  • unikać spożywania wysokokalorycznych produktów żywnościowych.

Kiedy w 1986 roku zdecydowałem się na zaprzestanie palenia miałem świadomość, że zapalenie “tylko jednego papierosa” spowoduje powrót do palenia, a kiedyś znowu będę starał się przestać i wówczas będę musiał tak samo cierpieć jak w pierwszych dniach bez papierosa. Z drugiej strony ilekroć przychodziła mi do głowy myśl, żeby zapalić pojawiał się żal przed utratą tych godzin, dni, a później miesięcy i lat bez papierosa, porannego kaszlu i “braku tchu”. Stan ten trwa do dnia dzisiejszego. Mnie się udało, więc i Ty także masz sznsę!

dr n. med. Bohdan Woronowicz

—————————————-

Czy używanie papierosów elektronicznych może prowadzić do nałogowego palenia tytoniu?

Używanie papierosów elektronicznych jest formą przyjmowania nikotyny. Dane z badania ankietowego przeprowadzonego w 2017 roku na zlecenie Głównego Inspektoratu Sanitarnego wskazują, że ponad połowa osób palących zaczyna nałogowo palić tytoń w wieku 15–19 lat, a co trzeci palacz w wieku 20–29 lat. Według wspomnianego raportu 2% Polaków używa papierosów elektronicznych. Dane amerykańskie wskazują na co raz większe rozpowszechnienie papierosów elektronicznych wśród młodzieży. W populacji uczniów szkół średnich z papierosów elektronicznych korzystało 16% badanych, a tradycyjne papierosy paliło 9,3% z nich. Grupa amerykańskich naukowców podjęła próbę odpowiedzi na pytanie czy używanie papierosów elektronicznych może prowadzić do nałogowego palenia tytoniu.

W opublikowanym w czasopiśmie „JAMA Pediatrics” przeglądzie systematycznym z metaanalizą naukowcy zaobserwowali zależność pomiędzy używaniem papierosów elektronicznych przez młodzież a nałogowym paleniem tytoniu w późniejszym okresie życia.

Do metaanalizy zakwalifikowano 9 badań obserwacyjnych obejmujących łącznie 16 621 nastolatków i młodych dorosłych (wiek: 14–30 lat; 56% kobiet). W 7 badaniach oceniano związek pomiędzy używaniem papierosów elektronicznych a rozpoczęciem nałogowego palenia tytoniu w określonym czasie. W 2 badaniach oceniono częstość nałogowego palenia tytoniu w okresie minionych 30 dni wśród nastolatków i młodych dorosłych korzystających z papierosów elektronicznych.

Wyniki metaanalizy wskazują, że nastolatki i młodzi dorośli, którzy kiedykolwiek używali papierosów elektronicznych, w porównaniu z tymi, którzy ich nigdy nie używali, prawie 3,5-krotnie częściej palili nałogowo tytoń w późniejszym okresie życia (30,4 vs 7,9%; OR: 3,62 [95% CI: 2,42–5,41]). Odnotowano również, że osoby, które w ciągu 30 dni przed włączeniem do badania używały papierosów elektronicznych ponad 4-krotnie częściej paliły tytoń w momencie zakończenia okresu obserwacji (w jednym badaniu trwał on 6 mies., a w drugim 12 mies.; 21,5 vs 4,6%; OR: 4,28 [95% CI 2,52–7,27]).

Według autorów metaanalizy dostępne badania wskazują, że używanie papierosów elektronicznych związane jest z większym prawdopodobieństwem rozpoczęcia nałogowego palenia tytoniu w przyszłości. Autorzy podkreślają konieczność wprowadzenia rozwiązań prawnych, które ograniczą dostępność papierosów elektronicznych dla młodzieży. Warto wspomnieć, że na mocy przepisów uchwalonych w 2016 roku, w Polsce nie można sprzedawać papierosów elektronicznych osobom poniżej 18. roku życia, a także korzystać z e-papierosów w miejscach publicznych.

Opracowała lek. Katarzyna Anna Dyląg na podstawie:

Soneji S. i wsp.: Association between initial use of e-cigarettes and subsequent cigarette smoking among adolescents and young adults: a systematic review and meta-analysis. JAMA Pediatr. 2017 Aug 1;171(8):788-797. doi: 10.1001/jamapediatrics.2017.1488.; Trząsalska A. i wsp.: Raport z ogólnopolskiego badania ankietowego na temat postaw wobec palenia tytoniu. Kantar Public, 2017 

https://www.mp.pl/pediatria/przeglad-badan/186537,czy-uzywanie-papierosow-elektronicznych-moze-prowadzic-do-nalogowego-palenia-tytoniu – dostęp 15.05.2018

—————————————-

Wyniki ostatnich badań

Już od dłuższego czasu było już wiadomo, że palacze mają słabsze mięśnie. Przyjęło się jednak uważać, że to wynik mniejszej aktywności fizycznej, ograniczonej z powodu uszkodzenia płuc. Naukowcy z University of California, San Diego oraz ich współpracownicy z Brazylii i Japonii sugerują jednak, że dym tytoniowy zupełnie niezależnie uszkadza również mięśnie. Taki jest wniosek z eksperymentu, w ramach którego międzynarodowy zespół badaczy przez osiem tygodni poddawał myszy działaniu dymu z papierosów. Okazało się, że pod wpływem substancji zawartych w dymie papierosowym, maleje liczba małych naczyń krwionośnych w mięśniach a to pogarsza pracę mięśni. Gorsza praca mięśni może – zdaniem badaczy – oznaczać dalsze problemy. Ogranicza ona możliwości ruchu, co zwiększa ryzyko pojawienia się różnorodnych chorób przewlekłych, takich jak np. związana z wdychaniem dymu przewlekła obturacyjna choroba płuc czy np. cukrzyca.  (Goniec Medyczny, 28.05.2018)

Badacze z University College London na łamach pisma „The BMJ” opublikowali wyniki analizy, w której na podstawie 141 dostępnych badań oszacowali wzrost ryzyka rozwoju choroby wieńcowej i udaru przy regularnym wypalaniu jednego, pięciu oraz dwudziestu papierosów dziennie. Po wypaleniu jednego papierosa dziennie w przypadku mężczyzn zagrożenie chorobą wieńcową podnosi się o 46 proc. tego, o ile wzrosłoby przy wypalaniu 20 papierosów dziennie, a zagrożenie udarem – o 41 proc.

(Goniec Medyczny nr 1691, 04.06.2018)

—————————————-

Papierosy elektroniczne też szkodzą

Sięganie po papierosy elektroniczne to coraz bardziej popularny sposób na rzucanie papierosów tradycyjnych, szkodliwych dla zdrowia. Eksperci Forum Raka Płuca nie polecają jednak tej metody, ponieważ ona również nie jest obojętna dla naszego organizmu.

Tylko w ciągu ostatniego roku ukazały się badania naukowe wskazujące m.in., że: e-papierosy równie szkodliwie wypływają na stan dziąseł i zębów jak papierosy tradycyjne, zmniejszają elastyczność tętnic, przez co nasilają ryzyko rozwoju chorób sercowo-naczyniowych, w tym zawału serca czy udaru mózgu, osłabiają funkcję układu odporności, co przyczynia się do wzrostu ryzyka infekcji oddechowych i stanów zapalnych.

W swoim raporcie z 2016 r. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) zwraca uwagę, że wydobywający się z e-papierosów aerozol stanowi źródło zanieczyszczenia powietrza pyłem zawieszonym. Stężenie niektórych metali, takich jak nikiel czy chrom, jest w aerozolu z papierosów elektronicznych wyższe nie tylko w porównaniu z otaczającym powietrzem, ale też z dymem tytoniowym.

W aerozolu z e-papierosów więcej jest także innych toksycznych substancji: nikotyny (od 10 do 115 razy niż w powietrzu), aldehydu octowego (2-8 razy) i formaldehydu (20 proc. więcej).

Ze względu na dużą koncentrację tych związków autorzy raportu WHO oceniają, że stwarza to ryzyko dla zdrowia osób znajdujących się w pobliżu e-palacza, zwłaszcza tych, które cierpią na schorzenia układu oddechowego, dla kobiet w ciąży oraz dzieci (w przypadku najmłodszych związki te mogą zaburzać rozwój mózgu).

Dlatego WHO już kilka lat temu zarekomendowała wprowadzenie zakazu e-palenia w miejscach publicznych, szczególnie w pomieszczeniach zamkniętych. W Polsce zakaz ten obowiązuje od września 2016 roku.

Osoby, które chciałyby zaprzestać palenia mogą skontaktować się z Telefoniczną Poradnią Pomocy Palącym (pod numerami 801 108 108 lub 22 211 80 15), która jest czynna od poniedziałku do piątku w godzinach 11.00-19.00, albo zajrzeć na stronę internetową pod adresem www.jakrzucicpalenie.pl.

Goniec Medyczny, nr 1698, 20 .06.2018

Więcej:

Skontaktuj się z nami:

Centrum Konsultacyjne AKMED
ul. Mokotowska 6a, Warszawa
e-mail: akmed@akmedcentrum.eu
tel. 608 521 431, 22 825 33 33, 22 8555055